Ciasto z borówkami i kruszonką – kremowa masa serowa na kruchym spodzie, u mnie znika jeszcze ciepłe z blachy
To ciasto piekę zawsze, kiedy borówki są tanie i jędrne. Na dole kruchy spód, na nim gęsta masa serowa, w niej owoce, a na wierzchu kruszonka, która chrupie pod widelcem. Nic tu nie jest skomplikowane, trzeba tylko dać ciastu czas na porządne wystudzenie. Wychodzi dwanaście solidnych kawałków, czyli akurat na niedzielne popołudnie z kawą.
Składniki:
Spód
- 250 g mąki pszennej
- 100 g cukru pudru
- 150 g zimnego masła
- 1 jajko
- szczypta soli
Masa serowa
- 500 g twarogu sernikowego z wiaderka
- 100 g cukru
- 1 opakowanie cukru waniliowego
- 2 jajka
- 1 opakowanie budyniu waniliowego w proszku bez cukru
- 2 łyżki kwaśnej śmietany 18%
Wierzch i kruszonka
- 200 g borówek amerykańskich
- 100 g mąki pszennej
- 60 g cukru
- 60 g zimnego masła
Przygotowanie:
1. Zaczynam od spodu. Do miski wsypuję 250 g mąki i 100 g cukru pudru, dorzucam szczyptę soli, 150 g zimnego masła pokrojonego w kostkę i wbijam jajko. Zagniatam szybko, końcami palców, aż zrobi się jednolite ciasto. Im krócej się je męczy, tym kruchsze potem wychodzi.
2. Formuję z niego kulę, spłaszczam ją dłonią w gruby placek, zawijam w folię i wkładam do lodówki na pół godziny. W tym czasie masło stwardnieje i ciasto da się rozwałkować bez awantur.
3. Nastawiam piekarnik na 180 stopni. Formę mniej więcej 24 na 24 cm wykładam papierem do pieczenia. Schłodzone ciasto rozwałkowuję i układam równo na dnie, dociskam palcami po brzegach, a potem gęsto nakłuwam widelcem, żeby spód nie urósł bąblem.
4. Podpiekam spód 15 minut i wyjmuję. Musi ostygnąć, bo na gorący nie wolno wylewać masy serowej.
5. Do dużej miski daję 500 g twarogu sernikowego, 100 g cukru, cukier waniliowy, dwa jajka, budyń waniliowy w proszku i dwie łyżki kwaśnej śmietany. Mieszam do gładkości, ale bez szaleństwa. Jak się masę zbyt długo ubija, wchodzi w nią powietrze i ciasto potem opada.
6. Wylewam masę na przestudzony spód i wyrównuję łyżką. Na wierzch rozsypuję 200 g borówek, jedna przy drugiej, po całej powierzchni. Nie wciskam ich w masę, same się zanurzą w piekarniku.
7. Kruszonkę robię w tej samej misce, którą już mam pod ręką: 100 g mąki, 60 g cukru i 60 g zimnego masła. Rozcieram to palcami, aż zrobią się nierówne grudki wielkości grochu. Nie chcę gładkiej masy, chcę okruchów. Rozsypuję je po całym cieście.
8. Wstawiam do piekarnika nagrzanego do 180 stopni i piekę 45 do 50 minut. Kruszonka ma być złota, a masa ścięta – kiedy potrząsnę formą, środek może leciutko drgnąć, ale nie może się falować.
9. Wyjmuję i zostawiam do całkowitego wystudzenia w formie. Potem wstawiam do lodówki na kilka godzin, najlepiej na całą noc. Ciepłe ciasto rozjeżdża się pod nożem, zimne kroi się na równe kawałki.
Rady babci:
Jeśli kruszonka zlepia ci się w kulę zamiast w okruchy, masło było za ciepłe. Wstaw miskę na dziesięć minut do lodówki i rozetrzyj jeszcze raz.
Gdy wierzch zaczyna mocno brązowieć, a masa jest jeszcze płynna, przykryj ciasto luźno kawałkiem folii aluminiowej i dopiekaj dalej.
Twaróg wyjmij z lodówki pół godziny wcześniej. Zimny gorzej się łączy z jajkami i masa robi się grudkowata.
Jak masa po upieczeniu popękała, nic straconego – kruszonka i tak wszystko zakryje. Następnym razem po prostu nie wyjmuj ciasta od razu, tylko uchyl piekarnik i daj mu w nim postać kwadrans.
Nie krój ciasta nożem prosto z blachy. Przetrzyj ostrze gorącą wodą i osusz przed każdym cięciem, wtedy warstwy zostaną tam, gdzie mają być.
Jak przechowywać:
Trzymam je w lodówce przykryte folią albo w zamykanym pojemniku i przez dwa, trzy dni jest jak świeże. Można też zamrozić pojedyncze kawałki, a potem rozmrażać powoli w lodówce, nigdy na blacie.
Czym zastąpić składniki:
Zamiast twarogu sernikowego można wziąć serek homogenizowany albo ricottę – konsystencja wyjdzie podobnie kremowa. Borówki mrożone też się sprawdzą, tylko rozmroź je wcześniej i dobrze odsącz z wody. Masło w kruszonce da się zastąpić margaryną, ale smak i chrupkość na tym tracą.
Z czym podać:
Najlepiej z kubkiem mocnej czarnej kawy albo owocowej herbaty. Do kawałka na talerzu dobrze pasuje kleks kwaśnej śmietany lub naturalnego jogurtu, a latem gałka lodów waniliowych.
Najczęściej zadawane pytania:
Jak zrobić, żeby kruszonka była naprawdę chrupiąca?
Masło musi być zimne prosto z lodówki, a mąkę z cukrem rozcieraj z nim tylko palcami, aż powstaną nierówne grudki. Jeśli będziesz ugniatać dłońmi, masło się rozgrzeje i zrobi się z tego ciasto. Piecz do wyraźnie złotego koloru, bladawa kruszonka nigdy nie zachrupie.
Mogę zamiast borówek dać inne owoce?
Oczywiście. Maliny, leśne jagody i porzeczki świetnie się tu sprawdzają i tak samo dobrze siadają na masie serowej. Owoce kwaśniejsze ładnie przełamują słodycz kruszonki.
Co zrobić, żeby masa serowa się nie rozlała i nie została mokra?
Wymieszaj składniki dokładnie, ale krótko, i piecz w stałych 180 stopniach aż masa się zetnie. Sprawdź patyczkiem wbitym w środek – powinien wyjść w zasadzie suchy. I nie skracaj chłodzenia, masa dochodzi jeszcze w lodówce.
Czy da się przygotować coś dzień wcześniej?
Tak, spód spokojnie może poleżeć w lodówce zawinięty w folię nawet do następnego dnia – schłodzone ciasto jest wręcz łatwiejsze w rozwałkowaniu. Całe upieczone ciasto też lepiej zrobić dzień wcześniej, bo po nocy w lodówce ma najlepszą strukturę.
Jaki twaróg wybrać do tego ciasta?
Najlepszy jest twaróg sernikowy z wiaderka – jest już zmielony, gładki i kremowy, więc masa wychodzi bez grudek. Twaróg w kostce trzeba by kilka razy mielić i i tak łatwiej wtedy o zwarzoną, ziarnistą masę.