Pierniczki domki do dekoracji – miękkie w środku, a lukier trzyma tak mocno, że wiszą na choince do Trzech Króli
Robię je zawsze na początku grudnia, kiedy w domu jeszcze spokój. Ciasto jest posłuszne, daje się wałkować bez awantur, a domki wychodzą równe. Pachnie w całym mieszkaniu tak, że sąsiadka puka. Część zawieszam na choince, część ląduje w puszce i z tygodnia na tydzień robi się tylko lepsza.
Składniki:
Ciasto
- 350 g mąki pszennej
- 120 g masła
- 120 g miodu
- 100 g cukru pudru
- 1 jajko
- 2 łyżeczki przyprawy do piernika
- 1 łyżeczka kakao
- 1 łyżeczka sody oczyszczonej
- szczypta soli
Lukier
- 1 białko jaja
- 180-200 g cukru pudru
Przygotowanie:
1. Do małego rondelka wkładam masło, miód i cukier puder. Grzeję na najmniejszym palniku i mieszam, aż masło całkiem zniknie, a masa zrobi się gładka i błyszcząca. Nie gotuję tego, tylko rozpuszczam. Potem odstawiam i czekam, aż przestygnie do letniej.
2. W tym czasie przesiewam mąkę do dużej miski. Wsypuję sodę, kakao, przyprawę do piernika i szczyptę soli. Mieszam to ręką albo trzepaczką porządnie, przez dobrą chwilę, żeby soda nie została nigdzie w jednym miejscu.
3. Wlewam do mąki letnią masę miodową i wbijam jajko. Tu uwaga: masa musi być ciepła, a nie gorąca, bo jajko się zetnie i zrobią się nitki. Najpierw mieszam łyżką, aż ciasto zacznie się zbierać, potem wyrabiam rękami albo mikserem z hakiem, aż będzie gładkie i jednolite.
4. Formuję z ciasta kulę, spłaszczam ją trochę dłonią, owijam folią spożywczą i wkładam do lodówki na godzinę. Tego kroku nie skracam. Ciepłe ciasto się rozłazi pod wałkiem i domki tracą kształt już na blasze.
5. Schłodzone ciasto wałkuję na 3-4 mm, na lekko podsypanym blacie. Podsypuję oszczędnie, szczyptami – im więcej mąki wjedzie w ciasto, tym twardsze będą pierniczki. Wycinam foremką domki i przekładam je na blachę wyłożoną papierem, zostawiając między nimi trochę miejsca.
6. Jeśli mają wisieć na choince, robię teraz otwór. Biorę zwykłą słomkę do picia i wykręcam nią dziurkę w szczycie dachu, jakieś pół centymetra od krawędzi. Za blisko brzegu – wstążka wyrwie się przy pierwszym ruszeniu drzewka.
7. Piekę w 180 stopniach, góra-dół, przez 10-12 minut. Wyjmuję, gdy brzegi lekko się zarumienią, a środek jeszcze wygląda na miękki – dojdzie sam podczas stygnięcia. Prosto z blachy są giętkie, więc przekładam je na kratkę i zostawiam do całkowitego wystudzenia.
8. Lukier robię na zimnych pierniczkach, nie wcześniej. Do miski wlewam białko i dosypuję cukier puder partiami, cały czas miksując na najniższych obrotach. Kończę, kiedy masa jest gęsta, gładka i wolno spływa z łyżki – taka utrzyma linię, a nie rozleje się po dachu.
9. Przekładam lukier do rękawa cukierniczego z cienką końcówką. Najpierw obrysowuję kontur domku, potem dokładam okna, drzwi i dachówki. Zostawiam pierniczki na blacie na kilka godzin, najlepiej na całą noc, aż lukier stwardnieje na kość i nie będzie się rozmazywał pod palcem.
Rady babci:
Jeśli ciasto po wyrobieniu klei się do rąk, nie dosypuj mąki – wstaw je na dodatkowe pół godziny do lodówki. Masło stwardnieje i problem sam zniknie.
Ciasto wyjęte z lodówki bywa twarde jak kamień. Zostaw je na blacie na dziesięć minut i pomiętoś chwilę w dłoniach, to zmięknie i nie będzie pękać na brzegach przy wałkowaniu.
Piernik przypalasz w trzydzieści sekund, bo miód i cukier szybko ciemnieją. Ostatnie dwie minuty stój przy piekarniku i patrz, zamiast ufać minutnikowi.
Za rzadki lukier ratuję łyżką cukru pudru, za gęsty – dosłownie kilkoma kroplami wody z łyżeczki. Dodawaj po odrobinie, bo przeskok między jednym a drugim jest zaskakująco mały.
Gdy pierniczki wyjdą twarde, nie wyrzucaj ich. Włóż do puszki przekrojone jabłko na dobę – wilgoć przejdzie w ciasto i zrobią się miękkie.
Jak przechowywać:
Trzymam je w metalowej puszce albo szklanym pojemniku z porządną pokrywką, warstwami przełożonymi papierem do pieczenia, żeby lukier się nie poobijał. Tak wytrzymują kilka tygodni i z każdym dniem robią się lepsze w smaku. Zamrozić można i surowe wycięte kształty, i gotowe udekorowane – rozmraża się je na blacie, w temperaturze pokojowej.
Czym zastąpić składniki:
Nie masz gotowej przyprawy do piernika – zmieszaj cynamon, goździki, mielony imbir i gałkę muszkatołową. Miód da się zastąpić syropem klonowym, tylko smak wyjdzie inny, mniej korzenny. Masło zamieniam czasem na olej kokosowy, gdy robię wersję bez nabiału.
Z czym podać:
Najlepiej z gorącą herbatą albo szklanką zimnego mleka. Kładę je też prosto na świątecznym stole zamiast ozdób i wieszam na wstążkach na choince.
Najczęściej zadawane pytania:
Dlaczego moje pierniczki wychodzą twarde jak kamień?
Najczęściej przez zbyt dużo mąki wtartej w ciasto przy wałkowaniu albo przez kilka minut za długo w piekarniku. Wyjmuj je, kiedy tylko brzegi się zarumienią – środek dojdzie podczas stygnięcia. A jeśli już są twarde, puszka z przekrojonym jabłkiem na dobę zmiękczy je bez śladu.
Czy muszę chłodzić ciasto całą godzinę?
Tak, i to jest ten krok, który naprawdę robi robotę. Ciepłe ciasto klei się do wałka, wciąga mąkę i domki rozpływają się na blasze. Godzina w lodówce to minimum, ale spokojnie może poleżeć i przez noc.
Jak zrobić dziurkę, żeby powiesić pierniczek na choince?
Zwykłą plastikową słomką do picia wykręcam otwór zaraz po wycięciu kształtu, jeszcze przed pieczeniem. Rób ją w szczycie dachu, ale nie przy samej krawędzi – zostaw pół centymetra ciasta, żeby wstążka nie wyrwała się przy pierwszym potrąceniu gałązki. Jeśli dziurka trochę zarośnie w piekarniku, przetknij ją patyczkiem od razu po wyjęciu.
Ile schnie lukier z białka i czy da się to przyspieszyć?
Cienkie linie łapią wierzch po dwóch godzinach, ale na wylot twardnieją przez noc. Nie ruszaj i nie pakuj pierniczków wcześniej, bo lukier się rozjedzie. Jeśli się spieszysz, nakładaj go cienko – gruba warstwa schnie dwa razy dłużej i częściej pęka.
Jak długo przed świętami mogę je upiec?
Spokojnie dwa, nawet trzy tygodnie wcześniej – piernik z czasem tylko zyskuje i mięknie. Ja piekę na początku grudnia i dekoruję następnego dnia. Trzymaj je szczelnie zamknięte w puszce, przełożone papierem do pieczenia.