Szarlotka ze śliwkami pod maślaną kruszonką – pieczona w jednej blaszce, a kruszonka chrupie jeszcze następnego dnia
To ciasto robię zawsze wtedy, gdy na stole leżą śliwki, a jabłka zaczynają się marszczyć. Jabłka dają kwaskowatość, śliwki słodycz i ten ciemny sok, który wsiąka w ciasto. Na wierzchu maślana kruszonka, która chrupie pod widelcem. Jedna blaszka, jedna miska do ciasta, godzina i po sprawie.
Składniki:
Ciasto
- 6 jajek
- 375 g mąki pszennej
- 2 łyżeczki proszku do pieczenia
- 200 g cukru
- 125 ml mleka
- 3 jabłka
- 500 g śliwek
Kruszonka
- 150 g masła
- 65 g mąki
- 100 g cukru
Przygotowanie:
1. Zaczynam od piekarnika – nastawiam go na 180 stopni, żeby zdążył się porządnie nagrzać. Blaszkę wykładam papierem albo smaruję i obsypuję mąką. Robię to na początku, bo potem nie ma na to czasu.
2. Do dużej miski wbijam 6 jajek, wsypuję 200 g cukru i ubijam mikserem. Nie na chwilę – ubijam tak długo, aż masa zrobi się jasna, gęsta i puszysta, a ślad po mieszadle chwilę się utrzymuje. To jest cały sekret lekkości tego ciasta, więc tutaj się nie spieszę.
3. Wsypuję 375 g mąki wymieszanej z 2 łyżeczkami proszku do pieczenia. Teraz już bez miksera – mieszam łyżką, ruchem od dołu do góry, żeby nie wybić powietrza, które przed chwilą wpracowałam.
4. Wlewam 125 ml mleka i łączę do gładkości. Ciasto ma być jednolite, bez grudek mąki po bokach miski. Wylewam je na blaszkę i wyrównuję łyżką.
5. 3 jabłka obieram i kroję w cząstki albo grubsze plastry. Śliwki – całe 500 g – przekrawam i wyjmuję pestki. Układam owoce na cieście na przemian: kawałek jabłka, połówka śliwki, i tak przez całą blachę. Śliwki kładę przecięciem do góry, wtedy sok zostaje w owocu, a nie ucieka na spód.
6. Na kruszonkę zagniatam palcami 150 g masła, 65 g mąki i 100 g cukru. Masło biorę prosto z lodówki, zimne – wtedy robią się grudki, a nie ciągnąca masa. Gniotę krótko, aż zacznie się kruszyć między palcami.
7. Rozsypuję kruszonkę równo po owocach i lekko ją dociskam dłonią. Ten drobiazg podpatrzyłam u siebie po kilku nieudanych próbach – dociśnięta kruszonka trzyma się ciasta i po upieczeniu naprawdę chrupie, a nie osypuje się na talerz.
8. Wstawiam do nagrzanego piekarnika i piekę 45 minut, aż kruszonka będzie złota. Sprawdzam patyczkiem wbitym w miejscu bez owocu – ma wyjść suchy. Wyjmuję i zostawiam w blaszce, żeby ciasto odetchnęło i się ustabilizowało, zanim je pokroję.
Rady babci:
Jeśli jajka z cukrem nie chcą się porządnie ubić, wyjmij je wcześniej z lodówki – zimne jajka biorą dużo mniej powietrza.
Kruszonka zlepiła ci się w kulkę? Masło było za ciepłe. Wstaw miskę na kwadrans do lodówki i pokrusz ją ponownie palcami.
Gdy wierzch rumieni się za szybko, a środek jest jeszcze surowy, przykryj ciasto luźno kawałkiem folii aluminiowej i dopiekaj dalej.
Śliwki puszczają dużo soku, więc jeśli twoje są bardzo dojrzałe, obsyp ciasto pod owocami łyżką mąki albo bułki tartej – spód zostanie suchy.
Ciasto wilgotne w środku to najczęściej wina niedogrzanego piekarnika. Poczekaj te dodatkowe dziesięć minut, zanim wstawisz blaszkę.
Jak przechowywać:
Pod przykryciem albo w szczelnym pojemniku stoi u mnie na blacie dwa dni bez straty smaku. Potem wędruje do lodówki i wytrzymuje jeszcze kilka dni. Można też pokroić na porcje i zamrozić, a przed podaniem rozmrozić w temperaturze pokojowej.
Czym zastąpić składniki:
Zamiast śliwek sprawdzą się gruszki albo jagody – byle sezonowe. Cukier można zamienić na miód lub syrop klonowy, ale wtedy trzeba dać odrobinę mniej mleka, żeby ciasto nie zrobiło się zbyt rzadkie. Mleko krowie spokojnie zastąpisz roślinnym.
Z czym podać:
Najlepiej smakuje letnia, z gałką lodów waniliowych albo kleksem bitej śmietany. Do popołudniowej kawy wystarczy oprószyć wierzch cukrem pudrem lub szczyptą cynamonu.
Najczęściej zadawane pytania:
Dlaczego moje ciasto wyszło zbite i niskie?
Prawie zawsze chodzi o za krótkie ubijanie jajek z cukrem albo o zbyt energiczne mieszanie po dodaniu mąki. Masa jajeczna musi być jasna i puszysta, a mąkę wmieszaj delikatnie łyżką, nie mikserem.
Czy śliwki trzeba obierać albo wcześniej podsmażyć?
Nie ma takiej potrzeby, wystarczy je przekroić i usunąć pestki. Skórka trzyma owoc w całości podczas pieczenia i ładnie wygląda po pokrojeniu ciasta.
Jak zrobić kruszonkę, żeby naprawdę chrupała?
Masło musi być zimne, a zagniatanie krótkie – im dłużej ugniatasz, tym bardziej masa się zlepia. Rozsyp ją po owocach i lekko dociśnij dłonią, wtedy po upieczeniu robi się chrupiąca skorupka.
W jakiej temperaturze i jak długo to piec?
180 stopni przez 45 minut w dobrze nagrzanym piekarniku. W tej temperaturze środek zdąży się upiec, a kruszonka równo się zarumieni bez przypalania.
Da się upiec to ciasto bez nabiału?
Mleko krowie można bez problemu zastąpić migdałowym albo owsianym, smak na tym nie ucierpi. Pamiętaj tylko, że w kruszonce nadal jest masło, więc do wersji całkiem bez nabiału trzeba je zamienić na roślinny tłuszcz.